Czas czytania "SZEMA"

Punkt 1

Kiedy powinno się czytać Szema rano? 
Tora mówi: " Będą te słowa....w twoim sercu....i będziesz o nich mówił....uwkumecha - gdy będziesz wstawał" (Deut. 6:6). 

Czy wszyscy ludzie wstają o tej samej porze? Nasi mędrcy komentują : pilni wstają o świcie (alot haszachar); przeciętnie jednak człowiek wstaje, gdy jest dostatecznie jasno, aby rozróżnić pomiędzy kolorem niebieskim a białym, albo gdy może rozpoznać znajomego z odległości czterech kubitów - choć słońce jeszcze nie wstało - przed hanec hachama; podczas gdy leniwi zwlekają aż do końca trzeciej (okresowej) godziny, tj. jednej czwartej dnia. Kim są ci leniwi? To są książęta i dzieci bogaczy, za których inni wykonują pracę. 

Do jak późna w ciągu dnia można czytać poranne Szema? Ponieważ określenie uwkumecha - gdy będziesz wstawał obejmuje wszystkie trzy opisane sytuacje, powinno się czytać Szema w czasie gdy zwykły człowiek ma zwyczaj wstawać; ale jeśli opóźni się poza ten czas, może czytać Szema zgodnie z halachą, aż do kończ trzeciej (halachicznej) godziny - to jest do końca jednej czwartej dnia.

Punkt 2

Jak wcześnie rano można [zacząć] czytać Szema? Nasi mędrcy dodali: Ponieważ uwkumecha - gdy będziesz wstawał - jest napisane w liczbie pojedynczej i ponieważ niektórzy wstają bardzo wcześnie, dlatego ten, kto się śpieszy, żeby opuścić dom by iść do pracy i nie może się spóźnić, może czytać Szema już o świcie (na alot haszachar).

Punkt 3

Kto spóźnił się poza trzecią godzinę halachiczną, utracił micwę i nie może już tego naprawić w tym dniu. Powinien jednak odmówić Szema, nawet o tej późnej porze, aby mieć zasługę za studiowanie Tory, co nie ma ograniczeń czasowych, jak jest napisane: "Będziesz badać [Torę] dniem i nocą".

Punkt 4

Nawet gdy czyta się Szema po przepisowym czasie, odmawia się też błogosławieństwa przed i po Szema, ponieważ te błogosławieństwa są oddzielnymi micwami rabinicznymi. Mówią o świetle, miłości, wybawieniu i potrzebie boskiej opieki - mogą być więc mówione o każdej porze dnia. Tak więc osoba, która czyta Szema po ustalonych godzinach, będzie nagrodzona za studiowanie Tory i odmawianie błogosławieństw, chociaż straciła nagrodę za micwę Kriat Szema.

Punkt 5

Najlepszą porą na odmawianie Szmone Esre jest dokładny moment wschodu słońca - hanec hachama. Nasi mędrcy wychwalają tych, którzy przyłączają błogosławieństwo Gaal Israel - Wybawienie Izraela do Szmone Esre. Bardzo pobożni odmawiają poranne Szema kilka minut przed wschodem słońca, następnie mówią błogosławieństwo Gaal Israel i starają się skończyć je i zacząć Szmone Esre w momencie wschodu słońca. Tak dokładne wyliczanie czasu modlitwy nazywa się Tefilat wetikin - Modlitwa gorliwych

Punkt 6

O jakiej porze czytamy wieczorne Szema? Tu także Tora nakazuje nam: beszachbecha - gdy będziesz się kładł. Wiadomo, że godzina kładzenia się spać jest sprawą osobistego zwyczaju. Niektórzy kładą się o zachodzie słońca, inni gdy robi się ciemno, inni o północy, niektórzy zaś nie śpią całą noc, aż do świtu. Ponieważ nakaz beszachbecha - gdy będziesz się kładł jest w liczbie pojedynczej, jest oczywiste, że można brać pod uwagę indywidualny zwyczaj.

Punkt 7

Jednak dobrze jest czytać Szema pomiędzy porą cet hakochawim - (gdy robi się ciemno i pokazują się trzy gwiazdy) - aż do północy, gdy większość ludzi udaje się na spoczynek. Gdy ktoś się śpieszy - albo aby spełnić micwę, lub z innych powodów, może powiedzieć Szema o zachodzie słońca. Jeśli nie udało mu się odmówić Szema przed północą, może ciągle wypełnić te micwę aż do wczesnego świtu (alot haszachar).Jeśli jakieś okoliczności, na które nie miał wpływu, nie pozwoliły mu odmówić Szema nawet wtedy, powiniem przeczytać Szema do wschodu słońca rano.

Punkt 8

W ten sposób ustaliliśmy, że godziny pomiędzy alot haszachar i hanec hachama - świtem a wschodem- mają podwójną naturę. Są uważane za część dnia dla kogoś kto śpieszy się by wyjść - co umożliwia mu odmówienie porannego Szema o tej porze, ale mogą też być częścią poprzedniej nocy dla kogoś, kto nie zdołał odmówić wieczornego Szema w ciągu nocy.

Punkt 9

To szczególne prawo jest może dotyczyć dwóch osób, czytających Szema jednocześnie - jeden spełniający micwę poranną, drugi wieczorną, ale niedozwolone jest aby jedna osoba czytała wieczorne i poranne Szema podczas tej samej godziny. Jeśli okoliczności zmusiłyby kogoś do takiej sytuacji, powinien przeczytać najpierw wieczorne Szema, a poranne przesunąć na późniejszą porę - po hanec haszachar - wschodzie słońca.

Pory modlitw

Punkt 1

Chociaż poranna ofiara w Świątyni składana była o świcie (alot haszachar), Szchrit jest odmawiany o wschodzie słońca (hanec hachama) zgodnie z wersetem: " Będą się Ciebie bać, póki słońce i póki księżyc [świecić będzie] z pokolenia na pokolenie"(Ps. 72:5). Nasi mędrcy powiązali pierwszą część tego wersetu z poranną modlitwą, a drugą z popołudniową, która powinna być odmawiana o zmierzchu przed wieczorem.

Punkt 2

Do której godziny można odmawiać Szachrit? Do końca jednej trzeciej dnia, to jest przez cztery godziny halachiczne od wschodu słońca. Po tej godzinie można jeszcze odmówić Szachrit aż do południa, bo chociaż straciło się możliwość spełnienia micwy modlitwy o właściwej porze (tefila bizmana), to ciągle można wypełnić micwę modlenia się. Po południu nie można już odmówić Szachritu, ale można to częściowo naprawić , mówiąc dwukrotnie podczas Minchy: Szmone Esre. Pierwsze na Minchę , drugie za Szachrit. Pomiędzy nimi należy powiedzieć Aszrei lub jakiś inny Psalm.

Punkt 3

Gdy ktoś musi wyjść z domu wcześnie - albo aby spełnić micwę, która nie może być odłożona, albo dla zdobycia środków na utrzymanie rodziny - może odmawiać Szachrit od świtu (alot haszachar) ponieważ poranna ofiara była składana o tej porze. Jednak lepiej jest czekać do ukazania się światła dnia, kiedy można już rozróżnić pomiędzy białą i niebieską nitką czy rozpoznać znajomego z odległości czterech kubitów.

Punkt 4

Czas na Minchę zaczyna się od dziewiątej i pół godziny (halachicznej) po wschodzie słońca i trwa aż do zachodu słońca. Ten okres nazywa się Mincha ketana - krótka (dosł mała) Mincha.

Punkt 5

Gdyby ktoś odmówił Minchę sześć i pół godziny po wschodzie słońca, kiedy słońce zaczyna się już skłaniać ku zachodowi - wypełniłby obowiązek, ponieważ przy pewnych okazjach popołudniowa ofiara była również składana o tej porze (kiedy erew Pesach wypadał w piątek i kapłani spieszyli się, aby złożyć ofiarę Pesachową - korban Pesach, tak by skończyć pracę przed Szabatem). Gdy Mincha jest mówiona o tak wczesnej porze zwana jest Mincha gedola - długa (dosł. wielka) Mincha.

Punkt 6

Pobożni starają się skończyć Minchę na "Peleg haMincha" - to jest w połowie czasu pomiędzy godziną Mincha ketana (dziewięć i pół godziny od wschodu słońca) a zachodem słońca (dziesięć i trzy czwarte godziny po wschodzie słońca). Słowo peleg znaczy "dzielić", po aramejsku palga znaczy "połowa".

Punkt 7

Koncept Peleg haMincha wiąże się ze składaniem po południu ofiary, która była dzielona na dwa etapy. Podczas pierwszego (dziewięć i pół godziny po wschodzie słońca) zwierzę było zabijane. Drugi etap zaczynał się dziesięć i trzy czwarte godziny po wschodzie słońca złożeniem ofiary z kadzidła, z pokarmów i z wina, w tym też czasie lewici śpiewali hymny. Popołudniowa modlitwa wywodzi swoja nazwę od ofiary pokarmowej - korban Mincha - która zakańczała dzienny porządek ofiar.

Punkt 8

Ktoś kto był zajęty i nie mógł odmówić Minchy przed zachodem słońca, z powodu zapomnienia, spełniania innej micwy lub kłopotów z komunikacją publiczną itp., może powiedzieć Minchę nawet po zachodzie słońca, aż do ukazania się gwiazd. Halacha stwierdza, że nawet micwa nakazana przez Torę może być przesunięta, gdy ktoś robi coś dla potrzeb ogółu - carchei cibur; tym bardziej można opóźnić godziny modlitwy, które są tylko rabinicznym nakazem, by dbać o biednych i potrzebujących, jak jest napisane: "Jeśli twój brat zbiednieje przyjdziesz mu z pomocą" (Lev. 25:35).Tak samo mamy przykazane, by dbać o nasze rodziny, bo jest napisane: "Nie będzie potrzebującego pośród was" (Deut. 15:4), z czego mędrcy wywnioskowali, że nie można rozmyślnie doprowadzać się do biedy.

Punkt 9

Możemy więc podsumować przepisy dotyczące czasu na odmawianie Minchy: pobożni kończą modlitwę na Peleg haMincha (jedna i jedna czwarta godziny przed zachodem słońca), generalnie można modlić się do zachodu słońca, a w szczególnych okolicznościach można modlić się aż do momentu, gdy ukazują się gwiazdy.

Punkt 10

Gdy skończą się godziny Minchy, zaczyna się czas modlitwy wieczornej Maariw. Ten okres zaczyna się pod koniec zmierzchu - gdy ukazują się gwiazdy (cet kochawim). Kto odmawia Maariw zaraz po zachodzie słońca, przed zapadnięciem nocy, wypełnia swój obowiązek, ponieważ nasi mędrcy nigdy nie ustalili czy godziny zmierzch należą do poprzedniego dnia czy do nadchodzącej nocy, a w przypadku wątpliwości dotyczącej ustawy rabinicznej - można wybrać łagodniejszą opinię. Dotyczy to zwłaszcza Maariw, które pierwotnie było modlitwą dobrowolną.

Punkt 11

Zgodnie z tym w wielu społecznościach Maariw jest mówiony zaraz po odmówieniu Minchy (zaczynającej się na Peleg ha Mincha), żeby nie trudzić ludzi chodzeniem dwa razy do synagogi, najpierw na Minchę, a zaraz potem na Maariw. Ten zwyczaj jest praktykowany zwłaszcza w piątek, kiedy wprowadza się wcześniej Szabat modlitwą Kabalat Szabat, żeby dodać z dnia powszedniego do świętości Szabatu.

Punkt 12

Gdy Maariw jest wtedy mówiony przed zapadnięciem nocy, wieczorne Szema jest też czytane przed wyznaczoną godziną. Chociaż czytanie Szema o odpowiedniej porze jest przykazaniem z Tory, jak jest napisane: "beszchbecha uwkumecha - kiedy się kładziesz i kiedy wstajesz" i powinno być to ważniejsze niż modlitwa z minjanem - tefila becibur, niemniej jednak modlitwa ze społecznością ma szczególną ważność, jak jest napisane: "W zgromadzeniach błogosławcie Boga" (Ps. 68:27) i "W wielkim ludzie (w kongregacji) jest chwała Króla" (Przys. 14:28).

Punkt 13

Jak więc są pogodzone te dwa obowiązki? Mówimy całą modlitwę w synagodze z kongregacją, a następnie czytamy Szema jeszcze raz w domu, po zapadnięciu nocy, ale już bez przypisanych błogosławieństw. Obowiązek dotyczący Szema można też spełnić odmawiając Szema w łóżku przed pójściem spać, ale trzeba dodać drugą i trzecia część Szema (Wehaja... i Wajomer...).

Punkt 14

Dlaczego zazwyczaj mówimy Szema trzeci raz kładąc się spać? To zostało ustanowione przez mędrców jako błaganie o boską opiekę w godzinach ciemności, abyśmy byli ochronieni od złych myśli i przerażających snów i abyśmy mogli się w porę obudzić rano, jak jest napisane w treści tych modlitw.

Punkt 15

Zauważmy kontrast pomiędzy naturą człowieka i łaską Boga! Człowiek, który posiada zastaw od swojego sąsiada nie zwróci go, zanim pożyczka nie zostanie spłacona. Tymczasem Bóg zwraca rano duszę, nawet jeśli poprzedniego dnia człowiek nagrzeszył i nie odpokutował. Co więcej - przed nocą dusza jest zmęczona i osłabiona, a Bóg zwraca ją wypoczętą i odnowioną.

Punkt 16

Co do Kriat Szema rano, jeśli kongregacja opóźni modlitwę poza godziny przeznaczone na poranne Szema, powinno się najpierw przeczytać Szema o właściwej porze w domu, a potem przyłączyć się do wspólnej modlitwy. Szema odmawiane w domu powinno być włączone do modlitwy "Leolam jehe adam - Zawsze powinien człowiek bać się Boga..... i mówimy dwa razy dziennie: Szema Israel....". Kończy się to błogosławieństwem o uświęceniu Imienia. Początek tej modlitwy pochodzi z czasów, gdy nie-żydzi zabronili publicznego odmawiania Szema pod karą śmierci. Mimo to Szema było recytowane z narażeniem życia. Wtedy to rabini ułożyli tę modlitwę, która była mówiona w tajemnicy, bez tałesu i tefilin. Końcowy werset tej modlitwy oznacza: "Uświęcający swoje Imię pośród licznych (tłumów)". Całość zaczyna się słowami baseter - w ukryciu, a kończy się słowami berabim - wśród licznych, tak jak Żydzi byli zmuszeni wielbić Boga w ukryciu baseter, gdy nie mogli wielbić Go w zgromadzeniu - berabim.