|
Środkowe błogosławieństwa Amidy |
|
|
|
Początkowe błogosławieństwa środkowej części Amidy odnoszą się do rzeczy duchowych, są to modlitwy o wiedzę, skruchę i wybaczenie. Są one ułożone w takim porządku, ponieważ bez wiedzy (o tym, co jest dobre a co złe) nie ma skruchy, a bez skruchy nie ma przebaczenia. |
|
|
Czwarte błogosławieństwo Amidy jest prośbą o Chochma, Bina Daat - Mądrość, Zrozumienie i Wiedzę . Mądrość odnosi się do wewnętrznej umiejętności zrozumienia czegoś. Zrozumienie do zdolności wnioskowania. Wiedza jest nagromadzeniem faktów. Sefardyjska wersja błogosławieństwa kończy się słowami "Chonen hadaat - Obdarzający Wiedzą"; w aszkenazyjskiej wersji są słowa: "Dea bina wehaskel - Wiedza, Zrozumienie i Mądrość", ponieważ to jest naturalny porządek rzeczy: najpierw trzeba nabyć wiedzę, dzięki której człowiek uczy się umiejętności wyciągania wniosków (rozumienia), a wtedy nabywa mądrość, którą jest Tora; to wiedzie do bojaźni prze Bogiem, jak jest napisane: "Oto strach przed Bogiem jest mądrością" (Hi. 28:28). |
|
|
Jaka droga prowadzi do skruchy? Zaczyna się ona od nauki i modlitwy, które prowadzą do serdecznego żalu za wyrządzone zło i do zwrócenia się ku woli Boga. Jaka jest różnica pomiędzy chet i pesza? Chet odnosi się do grzechu popełnionego niechcący, pesza jest zamierzonym wykroczeniem, ale ponieważ Bóg jest pełen miłosierdzia, wybacza nawet temu, kto rozmyślnie buntuje się przeciw Niemu. Dlaczego wyznanie win i ta modlitwa są w liczbie mnogiej? Ponieważ wszyscy Żydzi są odpowiedzialni jeden za drugiego (Szewuot 39a). |
|
|
Dlaczego modlitwa mówiona na Hawdalę, zamykająca Szabat i święta, jest dołączona do czwartego błogosławieństwa? Ponieważ bez Wiedzy nie byłoby wiadomo jak rozróżniać i wybierać pomiędzy rzeczami, a Hawdala mówi o rozróżnieniach pomiędzy świętym a powszednim, światłem a ciemnością, Izraelem i innymi narodami. Na zakończenie Szabatu i świąt, kiedy znowu są z nami powszednie dni z ich problemami i troskami o życie i bezpieczeństwo, błogosławimy Boga za umiejętność rozróżniania pomiędzy dobrym i złym i modlimy się, aby dni, które nadchodzą były dniami duchowego pokoju, bez grzechu i niegodziwości. |
|
|
Gdy ktoś zapomniał powiedzieć tę modlitwę w jej właściwym miejscu, może ją powiedzieć w błogosławieństwie Szma kolenu, albo może oprzeć się na Hawdali, którą będzie mówił później nad winem, światłem i wonnościami. Jeśli jednak zauważył to ominięcie zanim wypowiedział Imię Boga, na końcu błogosławieństwa, powinien powiedzieć ten dodatek w tym właśnie miejscu i dokończyć błogosławieństwo. |
|
|
Pozostałe błogosławieństwa z środkowej części Amidy odnoszą się do Wybawienia. W siódmym błogosławieństwie Ree weonjenu modlimy się, aby Bóg wejrzał na nasze utrapienie i wybawił nas, jeśli nie ze względu na nas, to ze względu na Jego Święte Imię. |
|
|
Ósme błogosławieństwo Refaenu jest modlitwą o uzdrowienie, ponieważ w chorobie mały jest pożytek z wybawienia. Uzdrowienie ma podwójne znaczenie: odnosi się do duchowego oczyszczenia z grzechów i do fizycznego uleczenia z bólu i chorób. |
|
|
Dziewiąte błogosławieństwie o dobry rok Barech aleinu ma też podwójne znaczenie: aby Bóg pobłogosławił ziemię żyznością i zabezpieczył nasze fizyczne potrzeby i aby odbudował nasz Kraj na przyjęcie powracających z wygnania. |
|
|
Dlatego następne jest błogosławieństwo o zebranie rozproszonych Teka beszofar, ponieważ wygnańcy nie będą mogli powrócić, póki ziemia nie będzie wydawać plonów, jak jest napisane: "Niech się rozweseli pustynia i spieczona ziemia, niech się rozraduje i zakwitnie jak lilia" (Iz. 35:1). A jaki jest dalszy ciąg proroctwa? "Wrócą odkupieni przez HASZEM i pójdą na Syjon z radosnym śpiewem" (Iz. 35:10). |
|
|
Ponieważ błogosławieństwo dla ziemi zależne jest od deszczu, w Barech aleinu jest specjalny dodatek na porę zimową - "Weten tal umatar liwracha - Daj rosę i deszcz na błogosławieństwo". Liturgia sefardyjska ma dwie wersje tego błogosławieństwa, jedna zaczyna się od Barech aleinu, tak jak w wersji aszkenazyjskiej na porę zimową, a druga zaczyna się Barchenu HASZEM na porę letnią, w której jest odniesienie do rosy, ale nie do deszczu, ponieważ deszcz w lecie jest szkodliwy dla plonów w Erec Israel (zob. I Sam. 12:17). |
|
|
Nawet w krajach, gdzie deszcz jest pożądany w letniej porze, nie ma o tym wzmianki w tym błogosławieństwie, , ponieważ wszystkie modlitwy odmawiane publicznie, mają odniesienie do Erec Israel. Jednak indywidualnie można dodać modlitwę o deszcz do błogosławieństwa Szma kolenu, co jest zaznaczone w niektórych Sidurach. |
|
|
Nawet w krajach, gdzie deszcz jest pożądany w letniej porze, nie ma o tym wzmianki w tym błogosławieństwie, , ponieważ wszystkie modlitwy odmawiane publicznie, mają odniesienie do Erec Israel. Jednak indywidualnie można dodać modlitwę o deszcz do błogosławieństwa Szma kolenu, co jest zaznaczone w niektórych Sidurach. |
|
|
Jeśli ktoś zapomniał powiedzieć Weten tal umatar, a zauważył ominięcie zanim zaczął następne błogosławieństwo, to mówi ten wers w tym momencie i kontynuuje tam gdzie przerwał. Jeśli zaczął już następne błogosławieństwo, powinien powiedzieć ten wers w Szma kolenu; jeśli powiedział już Szma kolenu , może powiedzieć ten wers przed Rece; jeśli zaczął już Rece - wraca do Barech aleinu i powtarza wszystkie błogosławieństwa. Jeśli skończył całą Amidę - musi ją powtórzyć od początku. |
|
|
W Erec Isreal zaczyna się dodawać Tal umatar od siódmego dnia Marcheszwan (październik). Chociaż deszcz byłby dobroczynny przez cały miesiąc Tiszri (wrzesień), odsuwa się modlitwę o deszcz aż do siódmego Marcheszwan, aby pielgrzymi, którzy przybyli do Jerozolimy mogli wrócić do domów, zanim zacznie się deszcz. |
|
|
W Babilonii, która leży niżej niż Erec Israel modlitwe Tal umatar odsuwa się 60 dni po Tekufat Tiszri (zob. p. 16). Dlaczego te modlitwy nie są w zgodzie z potrzebami Erec Israel? Skoro prośba była przesuwana nawet w Izraelu, ze względu na pielgrzymów, Żydzi w Babilonii mogli również ja przesunąć aż do początku własnej pory zimowej. Ten zwyczaj przeważa obecnie we wszystkich krajach diaspory: wers Tal umatar odmawia się począwszy od sześćdziesiątego dnia pory jesiennej (Tekufat Tiszri). |
|
|
Rok żydowski dzieli się na cztery pory - Tekufot: A. Tekufat Nisan - wiosna, czas siewu, gdy dzień i noc są równej długości - po 12 godzin. B. Tekufat Tamuz - lato, czas żniw, zaczyna się od najdłuższego dnia w roku. C. Tekufat Tiszri - jesień, czas zbiorów, zaczyna się gdy znowu dzień i noc są równej długości. D. Tekufat Tewet - zima, zaczyna się od najkrótszego dnia w roku. |