|
||||||||||||||
|
|
Każdy Żyd powinien przynajmniej na pół godziny przed ukazaniem się gwiazd (ceet hakochawim) zaprzestać pracy i zapalić świece. Jeśli w synagodze odmówiono już Psalm 92, to nawet jeśli zostało jeszcze dwie godziny do zmroku, to zaczął się już Szabat dla tych, którzy się modlili i nie wolno im już wykonywać żadnej pracy. Jeśli na modlitwie jest ktoś, kto przyszedł z innego miasta, to od momentu, gdy zgromadzeni odmówią Psalm 92 - zaczyna się już dla niego Szabat. W mieście, gdzie są dwie synagogi - to co dzieje się w jednej nie jest wiążące dla drugiej. |
|
|
Godnym pochwały jest przymnażanie świec na cześć Szabatu. Są tacy, którzy zapalają dziesięć i tacy, którzy zapalają siedem, ale z pewnością nie może być mniej niż dwie świece, symbolizujące słowa "pamiętaj" i "przestrzegaj", w szczególnej, trudnej sytuacji wystarczy jedna świeca. Świece powinny być tak długie, by paliły się jeszcze po zakończeniu posiłku. Należy postarać się kupić piękne świece; jak powiedział Raw Huna: kto ma zwyczaj starać się na Szabat o piękne świece, będzie obdarzony synami, którzy będą talmide chachamim (mędrcami Tory), jak jest napisane: "Bo micwa jest świecą, a Tora światłem" (Przys. 6:23) - przez micwę świecy przyjdzie światło Tory, dlatego kobieta w momencie gdy zapala świece powinna modlić się, by Święty Błogosławiony dał jej synów gorliwych w nauce Tory. Dobrze jest, jeśli kobieta da przedtem jakieś pieniądze na cedakę. Kobieta, która ma problemy z wychowywaniem dzieci, albo ta, która nie ma dzieci, winna przeczytać po zapaleniu świec haftarę na pierwszy dzień Rosz Haszana (I Sam. 1:2-10), dobrze jeśli rozumie co czyta i jeśli czyta to ze skupieniem. |
|
|
Najlepiej spełnia się micwę zapalając oliwę z oliwek, lub odpowiedni olej tradycyjnie używany do tego celu. Także knot powinien być najlepszy, z bawełny, lnu lub konopi gdyż inne nie są odpowiednie. W naszych krajach jest zwyczaj zapalania świec zrobionych z tłuszczu i są one właściwe, ale zakazane jest wkładanie do naczynia z kawałkiem tłuszczu knota i zapalanie go. Zapalający świece powinien widzieć, że ogień objął większość knota wystającego ze świeczki. |
|
|
Jest wiadomym, że każdą micwę błogosławi się przed jej wykonaniem, ale w przypadku zapalania świec szabatowych, ponieważ kobieta zapalając świece przyjmuje na siebie Szabat - gdyby powiedziała najpierw błogosławieństwo nie mogłaby potem zapalić świec - dlatego najpierw zapala świece i żeby błogosławieństwo poprzedziło akt - przysłania twarz rękami, błogosławi, opuszcza ręce i patrzy na świece i to jest jak gdyby błogosławiła przed zapaleniem (żeby nie nastąpiła pomyłka, robi się tak samo w święto). Najistotniejsze są te świece, przez które przyjmuje się Szabat - te, które są na stole przy którym je się posiłek, dlatego kobieta zapala je na samym końcu. W szczególnych okolicznościach, gdy kobieta się śpieszy (gdy ma iść do mykwy, pod chupę, lub z jakiegoś innego powodu) może zrobić zastrzeżenie, że nie przyjmuje jeszcze Szabatu zapalając świece, wtedy może pobłogosławić przed zapaleniem; a zastrzeżenie zrobione w myśli jest wystarczające. |
|
|
Micwa zapalania świec szabatowych dotyczy tak mężczyzn jak i kobiet, ale kobiety mają większą powinność, ponieważ one znajdują się w domu, a także dlatego, że kobieta zgasiła świecę świata, gdy przywiodła do grzechu pierwszego człowieka i spowodowała ciemność jego duszy, która jest nazywana świecą, jak jest napisane: "Świecą Boga jest dusza człowieka" (Przys. 20:27); dlatego powinna to naprawiać przez micwę zapalania świec na cześć Szabatu. Tak więc jeśli kobieta jest w domu - ma pierwszeństwo w spełnieniu tej micwy. Ale nawet jeśli ktoś ma żonę, powinien pomóc w spełnieniu micwy - przygotowując świece, żeby było je łatwo zapalić. W pierwszy Szabat po porodzie żony - mąż zapala świece i błogosławi, ale potem i za każdym razem, gdy kobieta jest nida (rytualnie nieczysta) ona zapala i błogosławi świece. |
|
|
Jest zwyczajem kobiet, że przed zapaleniem świec myją się i wkładają sobotnie ubranie - i jest to godne pochwały. Kobieta powinna zmówić przedtem Minchę , bo przez zapalenie świec przyjmuje na siebie Szabat i nie mogłaby potem odmówić Minchy na dzień powszedni. Jeśli kobieta spóźniła się i przyszła do domu na pół godziny przed Szabatem, tak że gdyby się umyła i ubrała, mogłoby zaistnieć prawdopodobieństwo zbezczeszczenia Szabatu, lepiej jest gdy zapali tak jak jest, niż gdyby - Boże uchowaj! - miała ryzykować zbezczeszczenie Szabatu. Jeśli mąż widzi, że żona się spóźnia, jest wielką micwą by zapalił świece sam i nie przejmował się złością żony. |
|
|
Jeśli mężczyzna zapala świece i musi potem wykonać jeszcze jakąś pracę, dobrze jest, gdy zrobi zastrzeżenia, że zapalając świece nie przyjmuje jeszcze Szabatu. Ale po fakcie, jeśli nie zrobił zastrzeżenia, może wykonać pracę, bo nie ma zwyczaju, że mężczyzna przyjmuje na siebie Szabat przez zapalenie świec. |
|
|
Należy zapalić świece w miejscu gdzie się je, żeby było wiadomo, ze zapala się ja na cześć Szabatu. Nie zapala się ich w jednym miejscu, by przenieść je potem w inne miejsce. Ale w przypadku szczególnej konieczności, np. gdy kobieta jest chora i nie może podejść do stołu, zapala ona świece w łóżku i ustawia się je potem na stole w domu, bo cały dom jest traktowany jak ich miejsce. Nie jest właściwe, gdy kobieta zapala świece w szałasie a potem wnosi je do domu. Świeca, która pali się przed Szabatem, powinna być zgaszona i zapalona ponownie, żeby było wiadomym, że zapalanie jest na cześć Szabatu. |
|
|
Należy zapalić świece w każdym pokoju, który będzie używany. Ponieważ pani domu błogosławi świece w jednym pokoju, nie trzeba już odmawiać błogosławieństwa przy zapalaniu świec w innych pokojach. Ale jeśli ktoś przebywa poza domem i jeśli ma oddzielny pokój, powinien zapalić świece i pobłogosławić je. Kilku mężczyzn, którzy mieszkają razem w jednym pokoju, powinni wspólnie kupić świece i jeden z nich je zapala i błogosławi zwalniając tym innych, jeśli oni mają intencję bycia włączonymi w jego błogosławieństwo. Jeśli ktoś nie ma oddzielnego pokoju, ale mieszka w pokoju u żydowskiego pana domu, nie musi zapalać świec, bo żona gospodarza zapala i dla niego w domu. Jeśli studenci mieszkają z dala od domu, gdy mają wspólny pokój muszą zapalić świece z błogosławieństwem, oni także wspólnie kupują świece i jeden odmawia błogosławieństwo dla wszystkich - a świece powinny się palić aż studenci wrócą do pokoju [na noc]. Jeśli nie mają oddzielnego pokoju, to ponieważ nie mają żon, które zapaliłyby świece, powinni dać jakieś pieniądze właścicielowi domu, by mieć udział w zapalaniu jego świec. Ten kto zasiada przy stole pana domu, należy do członków domu i nie musi uczestniczyć w kosztach świec |
|
|
Jest zwyczaj, że nawet kilka kobiet zapala świece w jednym domu i każda błogosławi swoje świece, bo w przymnażaniu światła jest większa radość. Powinny one być ostrożne, aby dwie kobiety nie zapaliły świec w jednym świeczniku, ale w szczególnym przypadku wolno tak zrobić. |
|
|
Nie wlewa się wody do świecznika w miejsca, gdzie wkłada się świece z tłuszczu czy z wosku, bo jeśli dojdzie tam ogień - to będzie zgaszony. W razie szczególnej konieczności można tak postąpić, pod warunkiem, że ustawia się wodę w piątek za dnia. Natomiast w ogóle (nawet przed Szabatem) nie wolno ustawić naczynia z wodą pod zawieszonym świecznikiem, aby gasły tam spadające iskry. Wolno ustawić tam naczynie bez wody, aby wpadały do niego iskry, ponieważ nie są to rzeczywiste iskry. Nie wolno po zapadnięciu zmroku ustawiać naczynia, do którego kapałby olej lub tłuszcz ze świecy, bo jeśli tłuszcz nakapie do naczynia - to stanie się ono zakazane na Szabat - nie można go ruszać w Szabat; jest tak, jakby było tam przytwierdzone. Ale można ustawić takie naczynie gdy jest jeszcze dzień (w piątek). Jeśli nakapałby do niego tłuszcz ze świecy, nie wolno ruszać naczynia w Szabat, ale jeśli nie nakapał tłuszcz do niego - naczynie nie jest zakazane i można je ruszać. |
|
|
Dobrze jest położyć na stole chały przed zapaleniem świec. |
|
|
Jeśli kobieta jest niewidoma, to jeśli ma męża - mąż zapala i błogosławi świece, jeśli nie ma męża, a mieszka sama - sama zapala i błogosławi. Jeśli mieszka z innymi w jednym domu i oni zapalają, niewidoma kobieta zapala świece, ale nie błogosławi. Ale jeśli ona jest panią domu - ona zapala jako pierwsza i błogosławi, a potem inni zapalają i błogosławią świece. |
|
|
Kobieta, która raz zapomniała zapalić świece, zapala przez całe życie dodatkowo jeszcze jedną świeczkę na Szabat. Jeśli zapomniała kilka razy - zapala zawsze [za każdy raz] o jedną świeczkę więcej; po to aby była uważna w przyszłości. Ale jeśli okoliczności nie pozwoliły jej zapalić nie musi zapalać dodatkowej świeczki. |