<-- Powrót

 

Rozdział 91 - Choroba (życie nie jest zagrożone..)

Prawa dotyczące tego, kto czuje się chory i chorego, którego życie nie jest zagrożone..

Kicur Szulchan Aruch może służyć tylko jako ogólny wstęp do poznania prawa żydowskiego - w razie problemów halachicznych należy skonsultować się z rabinem.

Kicur Szulchan Aruch

Rabin Solomon Ganzfried

 


1.

 

Ten kto czuje się chory, ale robi wysiłek i chodzi tak jak osoba zdrowa - nie może być leczony, nawet środkami, które nie są związane z wykonywaniem zakazanych czynności. Nie może być nawet namaszczony olejem - czy to samodzielnie, czy z pomocą kogoś innego, czy z pomocą nie-Żyda.


2.

 

Każde jedzenie i wszystkie napoje, spożywane przez ludzi zdrowych mogą być podawane jako środek leczący, nawet jeśli mają [jakieś] efekty uboczne i jest [przez to] widocznym, że są przyjmowane jako lekarstwo. A wszystko, co nie jest jedzeniem czy napojem zdrowych ludzi - nie może być przyjmowane w Szabat jako środek leczniczy. Wolno spożywać słodycze i surowe jajko, aby poprawić sobie głos i nie jest to traktowane jak lekarstwo, ponieważ nie było bólu gardła. 


3.

 

Ten kto czuje ból zęba, ale nie jest to wielki ból - nie może brać [do ust] octu czy innych płynów leczniczych i wypluwać ich, ale powinien wypłukać płynem [usta] i połknąć go, albo zanurzać [w płynie czy occie] kromkę chleba i zjadać ją. Podobnie ten, kto czuje ból w gardle, nie powinien płukać gardła płynem, ale powinien połykać płyn. A jeśli się wyleczy - będzie wyleczony.


4.

 

Gdy ktoś czuje ból w lędźwiach itp. i ten, kto ma strupy (krosty) na głowie - to w tych krajach, gdzie nie ma zwyczaju smarowania się olejem z innych powodów niż lecznicze - nie wolno nacierać się olejem w Szabat, ponieważ byłoby oczywiste, że robi się to dla celów leczniczych.


5.

 

Ten kto cierpi (kaszle) z powodu bólu w sercu i leczy się przez ssanie [mleka] bezpośrednio od kozy - może to robić w Szabat (ponieważ ssanie jest jak "oddzielanie" w niezwyczajny sposób, a przez wzgląd na cierpienie chorego rabini nie zabronili tego).


6.

 

Ten, kto czuje ból w brzuchu, może położyć na brzuchu naczynie, z którego zabrano (wylano) gorącą [zawartość], mimo tego, że zawiera ono ciągle gorącą parę. I podobnie wolno ogrzewać ubrania i kłaść na [bolący brzuch].


7.

 

Ten, kto skaleczył się w rękę lub w nogę, może zastosować na ranę wino, aby zatrzymać krew, ale nie może być to ocet, ponieważ jest mocniejszy i jest lekarstwem. Dla delikatnej osoby wino jest jak ocet i jest także zakazane. Jeśli [rana] jest z tyłu ręki, lub z tyłu nogi, albo jest to skaleczenie od metalowego przedmiotu - wolno stosować wszelkie środki (szczegóły - w rozdziale 92).


8.

 

Ten, kto czuje jakiś ból w oczach nie może położyć na oczy śliny bez smaku (tzn. śliny przed spróbowaniem jakiegoś jedzenia), ponieważ jest oczywiste, że jest to dla celów leczniczych. Ale ten, kto nie może otworzyć oczu - może zwilżyć je śliną bez smaku, bo nie jest to dla leczenia, ale tylko aby otworzyć oczy.


9.

 

Ten, kto cierpi z powodu przejedzenia może włożyć palec do gardła, żeby zwrócić.


10.

 

Skaleczenia, które nie jest niebezpieczne nie opatruje się nawet opatrunkiem przygotowanym poprzedniego dnia i nie stosuje się na nie żadnego leku, nawet liścia, czy kawałka starego, suchego materiału, co służyłoby za środek leczniczy. Ale wolno zastosować jakąś rzecz, która zabezpiecza [ranę] przed rozdrapaniem. Jeśli na ranie był opatrunek z poprzedniego dnia, to można odwinąć go z jednej strony i oczyścić [ranę] a potem odsłonić [opatrunek] z drugiej strony i oczyścić [ranę], ale samego opatrunku nie wolno oczyszczać, ponieważ byłoby to jak "smarowanie" ("wygładzanie"). Jeśli opatrunek spadł z rany na ziemię - nie zakłada się go z powrotem. Jeśli spadł na jakiś przedmiot - można założyć go z powrotem. Jeśli cierpi się bardzo można poprosić nie-Żyda, aby założył opatrunek z powrotem. Ale nie wolno powiedzieć nie-Żydowi, aby zrobił opatrunek w Szabat, bo jest to zabronione z Tory i nie może być zrobione nawet przez nie-Żyda, jeśli nie jest [to dla osoby] całkowicie chorej.


11.

 

Nie wolno zakładać opatrunku na ranę, z której płynie krew, ponieważ krew zabarwia bandaż, ale też na pewno [nie wolno położyć] kawałka czerwonego materiału, bo to polepsza [ten materiał]. Nie wolno też wyciskać krwi z rany. Jak więc należy postąpić? Należy spłukać [ranę] wodą lub winem, by usunąć krew, a potem owinąć ją szmatką. Jeśli płukanie nie przerwało krwawienia, można zastosować pajęczynę i owinąć to szmatką. {Pajęczyna jest mukce i powinna być brana w niezwyczajny sposób. - Miszna Berura} Niektórzy rabini mają wątpliwości, co do pajęczyny, ponieważ ma ona właściwości lecznicze, dlatego jeśli to możliwe należy skorzystać [wtedy] z pomocy nie-Żyda.


12.

 

Kto otwiera wrzód, aby rozszerzyć ranę w sposób w jaki robi to lekarz w celu leczniczym - jest winny [znieważenia Szabatu], bo jest to praca lekarza. A jeśli otwiera wrzód tylko, aby wypuścić z niego ropę, która powoduje ból i nie jest dla niego istotne, czy rana zasklepi się od razu - wolno trak zrobić dla [uśmierzenie] bólu. I wolno to zrobić przy użyciu igły lub podobnej rzeczy, ale nie paznokciem, ponieważ rozrywałby wtedy część skóry na wrzodzie, a jest to już zakazane. Także robiąc to przy pomocy igły czy czegoś podobnego jest obawa, że pozostawi się otwarcie, aby ropa mogła wychodzić później, dlatego jeśli to możliwe należy skorzystać z pomocy nie-Żyda.


13.

 

Gdy ktoś ma otwartą ranę na ramieniu (przetokę), to jeśli rana nieco się zamknie - nie wolno wkładać w nią ziarnka grochu, aby ją [ponownie] otworzyć, to znaczy gdy intencją jest by pozostała otwarta. Opatrunek (przygotowany poprzedniego dnia) wolno jest położyć na taką ranę, bo służy on tylko do ochrony rany, lecz jeśli wiadomo, że opatrunek wyciągnie ropę lub krew - nie wolno. Podobnie jeśli chce się ją oczyścić i wiadomo, że przez [ten zabieg] wyjdzie krew lub ropa - nie wolno przeczyszczać rany. (I nie jest to podobne do przebijania wrzodu, ponieważ we wrzodzie krew i ropa są zebrane i są oddzielnie [i wyciśnięcie ich] nie jest robieniem rany; ale w sytuacji, gdy ropa i krew są wchłonięta przez ciało - gdy się je usuwa - robi się ranę.).


14.

 

Jeśli rana się wyleczyła, można położyć na nią opatrunek, który był przygotowany poprzedniego dnia, bo jest to tylko dla ochrony [rany]. I wolno usunąć strup na ranie.


15.

 

Jeśli wbił się cierń, wolno usunąć go przy pomocy igły, ale należy uważać, by nie wypłynęła krew, bo to byłoby jak robienie rany.


16.

 

Jeśli jest chory, który musi leżeć w łóżku, ale nie istnieje zagrożenie życia, lub ma on bóle w całym ciele, tak że mimo tego, że chodzi jest podobny do tego, który musi leżeć - można powiedzieć nie-Żydowi, aby go leczył i ugotował mu jedzenie. I wolno mu jeść w Szabat to co ugotuje nie-Żyd.


17.

 

Wolno mu jeść i pić to, co jest lekarstwem i może stosować różne środki lecznicze. Może robić to sam i inni mogą zrobić to dla niego, pod warunkiem, że nie będzie to związaną z jakąś zakazaną pracą, nawet taką, która jest zakazana przez rabinów. Jeśli jest to związane z pracą zakazaną choćby przez rabinów, może być to zrobione tylko przez nie-Żyda. Jeśli nie można skorzystać z [pomocy] nie-Żyda, można pozwolić, by Żyd zrobił czynność zakazaną przez rabinów - ale w niezwyczajny sposób.


18.

 

Gdy nie-żydowski lekarz przychodzi, aby zaszczepić dzieci, to jeśli Żyd może zaoferować mu pieniądze, aby [zaszczepił je] po Szabacie - powinien tak zrobić. Jeśli nie [da się tego zmienić] i musi być to w Szabat - Żyd nie powinien trzymać dziecka, ale nie-Żyd.