|
|||||||||||||
|
|
[W moce szabat] Maariw powinno być odmawiane później [niż w inne dni tygodnia].[...] W Szmone Esre mówi się Ata chonantanu. Gdy ktoś zapomniał i nie powiedział - to jeśli przypomniał sobie zanim powiedział Imię w tym błogosławieństwie - mówi Ata chonantanu w tym miejscu, gdzie sobie przypomniał i kończy całe błogosławieństwo. Ale jeśli przypomniał sobie gdy już powiedział Imię - kończy to błogosławieństwo i nie powtarza go, bo będzie robił jeszcze Hawdalę nad kielichem [wina]. Musi tylko być bardzo ostrożnym, by nie wykonywać żadnej z zakazanych czynności i by nic nie jeść przed zrobieniem Hawdali. Jeśli zrobił coś, lub zjadł coś musi powtórzyć Szmone Esre. Gdy ktoś nie ma kielicha z winem, by zrobić nad nim Hawdalę, a zapomniał powiedzieć Ata chonantanu - stosuje się w jego przypadku inne reguły. [...] |
||||||||||||
|
|
Po Szmone Esre mówi się Chaci Kadisz, potem mówi się Wihi noam, ponieważ jest to Psalm błogosławieństwa, którym Mojżesz błogosławił lud Izraela, gdy ukończono prace przy Miszkanie (Przybytku) i odmawia się ten Psalm na stojąco. A ostatni wers (Orech jamim) powtarza się dwukrotnie. Potem mówi się Weata kaadosz i keduszę, co należy do Wihi noam, bo przez skonstruowanie Miszkanu Szechina (Boża Obecność) zamieszkała wśród Izraela, dlatego mówi się Weata kadosz joszew tehilot Jisrael. Jeśli w nadchodzącym tygodniu przypadnie święto, nawet jeśli będzie to w piątek - nie mówi się Wihi noam i Ata kadosz, ponieważ Wihi noam zawiera [słowa] Umaase jadenu konena - co wymaga, by całe sześć [nadchodzących] dni było przeznaczonych na pracę. A ponieważ nie mówi się Wihi noam nie mówi się także Ata kadosz, bo te [modlitwy] odnoszą się do siebie. Po Wihi noam i Ata kadosz mówi się Kadisz Szalem, a potem mówi się Wejiten lecha i Alenu. Wszystkie te [modlitwy], które dodaje się do Maariw w moce szabat, są po to, by opóźnić powrót złych do Gehenny, ponieważ nie [wracają oni tam] aż do momentu, gdy ostatnie zgromadzenie w Izraelu skończy swoje modlitwy. |
||||||||||||
|
|
Tak jak jest przykazaniem, aby na początku Szabatu uświęcać go nad kielichem wina [to jest przez Kidusz] tak też jest przykazaniem, aby uświęcać [Szabat] nad kielichem wina gdy się kończy -to znaczy przez Hawdalę. I odmawia się też błogosławieństwa nad zapachem wonności i nad światłem świecy. Jest to także obowiązek dla kobiet i dlatego muszą one wysłuchać dobrze błogosławieństw Hawdali. Gdy nie ma wina, można odmawiać błogosławieństwo nad innymi napojami takimi jak piwo, czy miód pitny, które są zwyczajowo pite w danym kraju, za wyjątkiem wody. |
||||||||||||
|
|
Od momentu pomiędzy zachodem słońca a zapadnięciem zmroku, nie wolno jeść ani pić nic prócz wody przed zrobieniem Hawdali. Ale ten, kto przedłuża Seuda szeliszit (Trzeci posiłek szabatowy) nawet do późna w nocy może [jeść], ponieważ zaczął [jeszcze] w czasie, gdy było [mu] wolno. Może także pić z kielicha na Birkat hamazon, ponieważ należy to do Seuda szeliszit. Zwłaszcza, jeśli zawsze odmawia Birkat hamazon nad kielichem wina. Ale ten, kto odmawia czasem Birkat hamazon bez kielicha z winem (bo opiera się na opiniach autorytetów, utrzymujących, że kielich wina na Birkat hamazon nie jest konieczny) - temu nie wolno pić z kielicha z winem na Birkat hamazon przed Hawdalą. |
||||||||||||
|
|
Przed Hawdalą nie wykonuje się też żadnej pracy. Jeśli kobiety potrzebują zapalić świece przed Hawdalą mówią przedtem: Baruch hamawdil bein kodesz lechol (Błogosławiony, który oddziela pomiędzy świętym a powszednim). Jeśli w niedzielę przypada święto mówią: Baruch hamawdil bein kodesz lekodesz (Błogosławiony, który oddziela pomiędzy świętym a świętym). |
||||||||||||
|
|
Ten, kto przedłuża modlitwę Maariw w moce szabat, albo przedłuża Seuda szeliszit aż do nocy, może poprosić nawet Żyda, (takiego, który już pomodlił się i powiedział Ata chonantanu), aby ten wykonał dla niego jakąś pracę. I wolno mu korzystać (czy jeść) z jego pracy, mimo tego, że zaraz potem będzie odmawiał [błogosławieństwa na] Szabat w Birkat hamazon. |
||||||||||||
|
|
Gdy nalewa się kielich na Hawdalę, należy go napełnić aż po brzegi, tak, aby się z niego nieco przelewało - i jest to symbol błogosławieństwa. Bierze się kielich w prawą rękę, a wonności trzyma się w lewej, aż do końca błogosławieństwa Bore peri hagafen. Następnie bierze się kielich w lewą rękę, a wonności w prawą i odmawia się błogosławieństwo Bore mine wesamim. Potem odmawia się błogosławieństwo nad światłem świecy. Następnie trzymając kielich w prawej ręce, mówi się błogosławieństwo Hamadwil. Na koniec, ten kto odmawiał błogosławieństwa siada i wypija sam zawartość kielicha. Resztą napoju, która została w kielichu gasi się świecę i pociera się nim powieki, na znak miłości do micwy. Jest zwyczaj, że kobiety nie piją z kielicha hawdalowego. |
||||||||||||
|
|
Jest zwyczaj, że dodaje się do wonności piżmo, dlatego, że wszystkie autorytety zgadzają się, że błogosławieństwo Bore mine wesamim odnosi się do piżma. Dodaje się także nieco mirtu, bo skoro posłużył do spełnienie jednej micwy, niech posłuży także do spełnienia innej. |
||||||||||||
|
|
Jest przykazaniem, by świeca hawdalowa była wykonana z wosku i spleciona z kilku świec, aby utworzyła "pochodnię". Jeśli nie ma takiej świecy - błogosławi się nad dwoma świecami, trzymanymi w taki sposób, by oba płomienie łączyły jak pochodnia. I jest zwyczaj, że po błogosławieństwie Bore meore haesz spogląda się na paznokcie, (najczęściej prawej ręki) i spogląda się też na prawą dłoń. Składa się cztery palce do środka prawej ręki, mając kciuk w środku i tak spogląda się jednocześnie na paznokcie i środek prawej dłoni. Następnie rozpościera się palce i spogląda się na paznokcie od strony grzbietu dłoni. |
||||||||||||
|
|
Niewidomy nie odmawia błogosławieństwa nad światłem świecy. A ten, kto nie odczuwa zapachów - nie odmawia błogosławieństwa nad wonnościami. |
||||||||||||
|
|
Jeśli ktoś odmówił błogosławieństwo nad winem, wziął do ręki wonności i chciał odmówić błogosławieństwo nad nimi, ale pomylił się i powiedział Bore meore haesz - uświadomił sobie to w trakcie mówienia (w czasie toch kede dibur) i zakończył błogosławieństwo słowami mine wesamim - to jest to ważne błogosławieństwo dla wonności. I w następnej kolejności błogosławi światło świecy. Ale jeśli miał zamiar odmówić błogosławieństwo nad świecą - to jest to ważne błogosławieństwo nad światłem świecy, a po nim odmawia się błogosławieństwo nad wonnościami. |
|
|
Jest micwą, by zapalić nieco więcej świateł niż zazwyczaj na moce szabat po zakończeniu Szabatu. I śpiewać zemirot (pieśni) na odprowadzenie Szabatu, gdy odchodzi, z takim szacunkiem, z jakim odprowadza się króla wychodzącego z miasta. Wspomina się wtedy o proroku Eliaszu, modląc się, by nadszedł i ogłosił wybawianie, ponieważ prorok Eliasz nie przyjdzie w erew szabat, by nie przeszkodzić Żydom w przygotowaniach do Szabatu. Także w Szabat nie modlimy się, aby przyszedł, bo jest możliwość, że prawa dotyczące techum szabat mają zastosowanie powyżej 10 tefachim, co uniemożliwiłoby [mu] przyjście w Szabat. Dlatego po Szabacie, gdy może już przyjść modlimy się, by przyszedł i ogłosił nam dobro. Jest też midrasz, mówiący, że w każde moce szabat prorok Eliasz wchodzi do gan eden i siada pod Drzewem Życia i zapisuje zasługi Żydów, którzy przestrzegali Szabatu. Dlatego dobrze się wtedy o nim wspomina. |
|
|
Ten kto może, robi posiłek melawe malka z chlebem i gorącymi daniami. Nakrywa się wtedy pięknie stół na cześć odprowadzanego Szabatu. Ten, kto nie może wtedy jeść chleba, powinien zjeść przynajmniej jakieś potrawy z mąki lub owoce. |
|
|
Ten, kto zrobił już Hawdalę, może zrobić ją ponownie dla swoich dzieci, które są już w wieku, gdy nadają się do uczenia, aby mogły spełnić micwę i oczywiście także dla dorosłego, zwłaszcza, gdy nie potrafi on zrobić Hawdali dla siebie. Ale ten, kto umie sam zrobić Hawdalę - robi ja dla siebie samego. Ten, kto robi ja dla innych, gdy odmawia błogosławieństwo Bore mine wesamim, musi powąchać wonności, aby nie powiedzieć błogosławieństwa na darmo (bo błogosławieństwo Bore mine wesamim jest dla przyjemności człowieka). [...] |
|
|
Ten kto zapomniał, lub coś mu przeszkodziło, lub świadomie nie zrobił Hawdali w moce szabat - może zrobić ją do końca wtorku. Ale nie odmawia się wtedy błogosławieństw nad wonnościami i nad światłem świecy - tylko błogosławieństwa Bore peri hagefen i Hamawdil. A po tym jak przeminął wtorek nie można już robić Hawdali, bo trzy pierwsze dni tygodnia zwane są dniami po Szabacie i są jak część zakończenia Szabatu. Ale trzy następne dni, zwane są dniami poprzedzającymi nadchodzący Szabat i nie są już połączone z Szabatem, który przeszedł. |