<-- Powrót

Duchowe przywiązanie do Tory

Mój świętobliwy pradziadek, Rabi Jisrael Salanter napisał w swym słynnym Liście na temat musaru: Najbardziej wzniosła i zasadnicza z terapeutycznych metod Tory przy leczeniu [duchowych] chorób spowodowanych przez jecer, jest studiowanie z wytężeniem i dogłębnie prawa związane z tym szczególnym grzechem [do którego jest się skłonnym].

Jest to potężne narzędzie i może owocować stopniowo
w obdarzaniu psychiki cennymi wartościami. Ale jest również inny aspekt duchowej natury, której źródła pozostają nierozpoznane przez ludzki intelekt i zmysły
i do tego odnoszą się nasi Rabini, gdy mówią: "Tora może wybawić kogoś od grzechu w czasie kiedy się nią zajmuje". I wybawia go od grzechu niezależnie od tego, którą częścią Tory się zajmuje. Może studiować o "wołu który bodzie krowę" (Bawa Kama 5) lub podobne kwestie, i to zbawi go od [zupełnie niezwiązanego z tym grzechu] złej mowy, bo duchowość Tory chroni go.

Musimy rozważyć to starannie. Tora mówi, "Wiedz dzisiaj
i zwróć to do swego serca, że HASZEM jest Bogiem na niebie w górze i na ziemi w dole..." "Wiedz" odnosi się do wiedzy intelektualnej; "zwróć to do swego serca" oznacza wiedzę która przenika do podświadomości i tak wpływa na nasze czyny. Jest ogromna pusta przestrzeń w ludzkiej psychice, która znajduje się pomiędzy intelektualną wiedzą a jej realizacją w sercu. Tylko jeśli ktoś osiągnie bliskie połączenie "wiedzy" i "serca" bez żadnej przepaści pomiędzy, wtedy jego czyny będą zgodne z wiedzą którą posiada.

Dopóki jest przestrzeń pomiędzy tymi dwoma, jecer hara okopuje się w powstałej pustce i daje dostęp do wszystkich tęsknot i wyobrażeń tego świata. Wszystkie myśli wypływające z samolubnej natury człowieka mają tam swoje miejsce i stamtąd podporządkowują sobie serce. "Oko widzi a serce pożąda". "Oko widzi" przez wejście do pustej przestrzeni; natychmiastową konsekwencją jest "serce pożąda."

To jest to, co wzbudza zdziwienie Rabiego Jisraela
w liście, kiedy zauważa, że "Człowiek jest wolny w swojej wyobraźni, ale spętany przez swój intelekt". Wyobrażenia świata rozwijają się z największą łatwością ze zwykłej wiedzy w pożądanie serca. Ale jeśli przychodzi do spraw umysłu, jakże długa jest droga od "wiedz" do "zwróć to do swego serca"! 


Podbijanie wewnętrznej przestrzeni 

Ta przestrzeń pomiędzy "wiedzą" i "sercem" jest polem walki z jecer - miejscem, gdzie ćwiczona jest wolna wola.
A co za tym idzie, naszym pierwszym celem musi być zdobycie tej przestrzeni. Jeśli to nam się uda, pomyślne perspektywy otworzą się na wszystkie nasze moralne decyzje. Jak mamy zabrać się do podbijania tej przestrzeni?

Rambam radzi nam, że najpotężniejszą metoda zapobiegania pożądliwym myślom jest "rozszerzać swój umysł mądrością, bo pożądliwe myśli kwitną tylko w umyśle pozbawionym mądrości." To znaczy, że jeśli ktoś kocha "mądrość" (to jest intelektualne dążenia) i pozwala jej zdominować swój umysł - nawet jeśli temat sprawy nie ma nic wspólnego z unikaniem pożądania - to wszystko to razem uchroni go od pojawienia się złych myśli.

Jeśli cały ten olbrzymi teren pustej umysłowej przestrzeni jest wypełniony mądrością, jeśli jego zainteresowanie
i przywiązanie emocjonalne są ukierunkowane na taki koniec, wtedy nigdy więcej nie będzie tam miejsca na wejście pożądliwych myśli. Nie będzie miał wtedy ani oczu, ani uszu, ani myśli dla niczego poza mądrością którą kocha, i tak będzie wybawiony od dostępu żądzy do jego serca.

Jeśli jest to prawdą dla jakiejkolwiek mądrości, czy jakiegokolwiek intelektualnego dążenia, które zdobywa czyjeś zainteresowanie, o ileż więcej jest to prawdą, jeśli mądrość która angażuje umysł jest tą z Boskiej Tory. Wówczas w tym procesie działa dodatkowa, potężna siła. Świętość Tory przeniknie jego istotę i uchroni go od skalania.

Co więcej, jak wiemy, jest nie podlegający zniszczeniu, "święty punkt" w każdym żydowskim sercu, związany
z mistycznym znaczeniem wersetu "Nigdy nie odrzuciłem ich... aby całkowicie ich wytępić" (Lev. 26:44). I "małe światło rozprasza wielką ciemność," więc jeśli ta pusta przestrzeń jest oczyszczona z jecer hara nawet w małym stopniu, to pozwoli to, by "święty punkt" rozszerzył się w tej przestrzeni i jego wewnętrzne życie zacznie pozytywnie wpływać na życie zewnętrzne.


Tora zapewnia spełnianie micwot 

To pozwoli nam zrozumieć słowa Zoharu ( 3:35a): "Rabi Elazar rozpoczął swoją rozprawę wersetem: 'I umieściłem moje słowo w twoich ustach i cieniem mojej ręki okryłem cię' (Iz. 51:16). [To znaczy] że Święty Jedyny, niech będzie błogosławiony, okrył go i Szechina (Boża Obecność) rozciąga swoje skrzydła nad nim."

Rabbi Jicchak Chawer, uczeń Gaona z Wilna tłumaczy, że "umieściłem moje słowo w twoich ustach" odnosi się do studiowania Tory. Jeśli ktoś kocha Torę i dąży do poznania jej, odniesie sukces w wygnaniu jecer hara ze swojego serca. To wyjaśnia, dlaczego zawsze mówi się o "Torze
i micwot."

Dlaczego studiowanie Tory nie jest zawarte w przykazaniach? Powodem jest, że to Tora zabezpiecza przestrzeganie wszystkich micwot. To jest znaczenie znanego powiedzenia "Gdyby nie dla mojego przymierza dniem i nocą [gdyby nie ciągłe studiowanie Tory], nigdy nie ustanowiłbym praw nieba i ziemi." Gdyby nie uświęcenie osiągane przez przywiązanie do studiowania Tory, całe stworzenie nie byłoby możliwe. Nieprawdopodobnym byłoby, aby ludzie trzymali micwot, jeśli świętość nie byłaby zachowana w przestrzeni behira (wyboru) przez przywiązanie do studiowania Tory. [A bez micwot nie byłoby żadnego celu w stworzeniu.]

Inna wspaniała myśl na ten temat jest cytowana przez R. Dawida Ibn Zimra (Radbaz): Powinniście wiedzieć, że każda jesziwa tu, na dole jest paralelna do jesziwy w górze, składającej się z dusz cadyków, którzy studiowali Torę
w tym świecie. Ci którzy mają swoją cielesną egzystencję na dole są paralelni do ochraniających ich sił w górze
i wszyscy oni mają swój udział w Kneset Jisrael. Kiedy trudzą się oni nad Torą na tym świecie, odpowiadające
im siły trudzą się nad Torą w górze; w rezultacie kanały są wyprostowane i świat istnieje. (z Sefer Hakane)

Możemy rozumieć to w ten sposób: w każdym członku Klal Jisrael znajduje się czysty punkt świętości. Będąc punktem duchowym, łączy w sobie duchowość całego Izraela we wszystkich generacjach - to jest, wszystko co było objawione z Bożej chwały przez wszystkich wielkich
i świętych cadyków, włączając Praojców, Mosze Rabenu, itd. Ale tylko ten wewnętrzny, duchowy punkt może wykonać to połączenie, nie uczynki wykonywane mechanicznie, bez wewnętrznej motywacji.

Jakkolwiek, ta specyficzna natura nauki Tory zapewnia, że nawet jej "zewnętrzność" jest "wewnętrzna." Nawet jeśli ktoś uczy się z innych motywów niż tylko czyste przywiązanie do HASZEM Dawcy Tory, jeśli ktoś uczy się
z powodu przywiązania do samej Tory, po prostu z miłości do niej, to również jest liczone jako duchowość. Miłość do Tory jest ostatecznie duchową miłością i to również jest uważane jako aspekt liszma (jak omawia to Gaon z Wilna
i R. Chajim z Wołożyna).

Jak wspaniale jest myśleć, że każdy członek jesziwy, nawet w naszej osieroconej generacji, jest zjednoczony z jesziwami Bet Szamaj i Bet Hilel i wszystkimi wielkimi
z przeszłości, przez cnotę swojego uczestnictwa (przynajmniej) w objawianiu miłości do Tory. To jest znaczenie aluzji, że ma "ochraniające siły w górze." Wiemy, że znaczenie słowa "w górze" w odniesieniu do nas samych, dotyczy duchowego punktu wewnątrz nas.

Jednym z rezultatów naszego trudu w Torze, cytowanego przez Radbaz były "wyprostowane kanały". Boży wkład do tego świata jest przez skrzywione kanały kiedy lekcje muszą być udzielane przez cierpienie i wygnanie. Ale jeśli świat jest godzien, otrzymuje przypływ dobrych rzeczy, które będą użyte w służbie HASZEM. Tak dzieje się kiedy wewnętrzna duchowość jest silna, jak jest powiedziane: "Jeśli będziecie słuchać...spuszczę deszcz na waszą ziemię we właściwym czasie, itd." [To jest nazwane wkładem przez proste kanały, bo to jest tak, jak rzeczy powinny być]. Uczymy się z tego, że napływ dobrych rzeczy do Klal Jisrael w tym świecie zależy całkowicie od tych, którzy uczą się Tory z poświęceniem i oddaniem.

Końcowy cytat od Radbaz: Nasi Rabini powiadali, że każde słowo które wychodzi z ust Boga, owocuje stworzeniem anioła, jak jest powiedziane, "I wszystkie ich zastępy przez tchnienie Jego ust". Jeśli świat jest miłosierny, stwarzani są aniołowie miłosierdzia,
i odwrotnie. Podobnie, kiedy człowiek stworzony na obraz Boga, studiuje Torę, stwarzany jest anioł, który przemawia za nim i broni go. I to jest znaczenie słów: "Nauka Tory jest równa im wszystkim" [wszystkim micwot].

Wiemy, że koncept "anioła" oznacza posłannictwo pozytywnego nauczania. "Oskarżający anioł" oznacza posłannictwo, którego celem jest zwieść człowieka. "Zwiedzenie" i "oskarżenie" są właściwie jednym i tym samym, zgodnie z Raw Nisim i autorem Ceda Laderech (R. Menachem Ben Zerach).

Idzie za tym to, że każdy anioł niosący pomoc z nieba
i duchową ochronę, jest nazywany "aniołem obrońcą". Jest to odpowiednikiem tego, co było powiedziane w Zoharze - że poświęcenie nauce Tory daje szczególną ochronę od HASZEM. Całkowite oddanie studiowaniu Tory chroni od wszystkich oskarżeń i zwiedzeń, i dlatego jest ono większe niż jakakolwiek inna micwa.

tłumaczenie Katarzyna Czerwińska z: 
Rabbi Eliyahu E. Dessler, Strive for truth!, rendered into English and annotated by Aryeh Carmell, Feldheim Publishers, Jerusalem, New York, 1988.