Dwar Tora

<-- Jitro , Szmot (Księga Wyjścia) 18, 1 - 20,23

<-- Powrót

 

"Kiedy Jitro, teść Mojżesza, usłyszał o wszystkim, co Bóg uczynił dla Mojżesza i ludu swego izraelskiego, że Pan wyprowadził Izraela z Egiptu"

Parszat Jitro, Szemot
(Księga Wyjścia) 18, 1


Kiedy Jitro usłyszał... 
Czyżby Jitro był jedynym, który o tym usłyszał? Oczywiście nie; powiedziano nam przecież: "Usłyszały to narody i zadrżały" (Księga Wyjścia 15, 14). Jest jednak tak, że jeden może coś usłyszeć i z tego powodu się zatracić, inny zaś może usłyszeć i zyskać z powodu tego, co usłyszał. Inne narody usłyszały i uciekły od Boga, ponieważ chciały uwolnić się od spowodowanego tym strachu, podczas gdy Jitro usłyszał i przybliżył się do Boga.

Rabin Menachem Mendel z Kocka

Kiedy Jitro usłyszał... 
Co takiego usłyszał Jitro, co spowodowało, że przeszedł? Usłyszał o rozstąpieniu się Morza Sitowia i o wojnie z Amalekiem (Raszi). Wydaje się to pewnym problemem. Dlaczego bowiem nie przyszedł, aby się nawrócić, już wówczas, gdy usłyszał, że Izraelici opuścili Egipt? Możemy się z tego przekonać, że nie wierzył w to, że człowieka na tym świecie spotyka nagroda za jego dobre uczynki, nie był zaś na takim poziomie, aby chcieć służyć Bogu bez żadnej za to nagrody. Kiedy jednak usłyszał o rozstąpieniu się morza i o wojnie przeciwko Amalekowi, kiedy to Bóg uratował Izraelitów i wydał ich nieprzyjaciół w ich ręce, to wówczas stwierdził, że człowiek naprawdę nagradzany jest na tym świecie za swoje dobre uczynki. Kiedy doszedł do takiego wniosku, przyszedł i nawrócił się.

Rabin Aszer Horowitz

"Pamiętaj o dniu Szabatu, aby go święcić."

Parszat Jitro, Szemot (Księga Wyjścia)

Pamiętaj o dniu Szabatu, aby go święcić...

"Pamiętaj" (jak w tekście Dziesięciorga Przykazań w tym właśnie miejscu) i "Przestrzegaj" (jak w tekście Dziesięciorga Przykazań w 12 wierszu 5 rozdziału Księgi Powtórzonego Prawa) było powiedziane równocześnie (Raszi). Są tacy, którzy rozróżniają pomiędzy "Pamiętaj" i "Przestrzegaj". Z "Pamiętaj" wynikają te wszystkie składniki, które czynią Szabat przyjemnym - dobre jedzenie, wino itd., podczas gdy z "Przestrzegaj" wynika nie gwałcenie Szabatu. Biedny człowiek bardziej zainteresowany jest "Przestrzegaj", ponieważ ciężko pracuje przez sześć dni i chce odpocząć, nawet jeśli traci zarobek nie pracując w Szabat. Z drugiej strony jest dla niego czymś trudnym wypełnienie przykazania "Pamiętaj", ponieważ nie stać go na uhonorowanie Szabatu winem i dobrym jedzeniem. Z kolei dla bogatego człowieka czymś bardzo łatwym jest wypełnienie przykazania "Pamiętaj" poprzez wszystkie te dobre rzeczy na Szabat. Z drugiej jednak strony przykazanie "Przestrzegaj" jest dla niego czymś trudnym do wypełnienia, ponieważ kiedy jego różne sklepy czy fabryki nie pracują przez jeden dzień, to traci on w ten sposób bardzo duży zarobek; próbuje on zatem jakoś obejść przykazanie "Przestrzegaj". Dlatego nasi Mędrcy stwierdzili, że oba te przykazania były dane równocześnie i nikt nie może czynić różnicy pomiędzy nimi. Bogaty człowiek musi wypełniać przykazanie "Przestrzegaj", zaś biedny człowiek - przykazanie "Pamiętaj".

Magid z Dubna

"Pamiętaj o dniu Szabatu, aby go święcić..."

Dlaczego Tora zaraz po słowach "Pamiętaj o dniu Szabatu, aby go święcić" stwierdza: "Przez sześć dni będziesz pracować i wykonywać całą swoją pracę"? Prawo mówi, że jeśli jakiś człowiek zagubi się, na przykład na pustyni, i nie wie, który dzień jest Szabatem, to odlicza sześć dni i siódmy dzień obchodzi jako Szabat. Rawa dodaje jednak, że przez te pozostałe sześć dni wolno mu wykonywać tylko taką pracę, która jest absolutnie niezbędna dla jego przetrwania (Szabbat 69). To jest właśnie to, co mówi tutaj Tora: "Pamiętaj o dniu Szabatu, aby go święcić", a więc pamiętaj o tym, który dzień jest Szabatem, a wtedy "Przez sześć dni będziesz pracować i wykonywać całą swoją pracę" - będzie ci wolno pracować i robić co tylko będziesz chciał przez pozostałe sześć dni tygodnia. Jeśli jednak zapomnisz, który dzień jest Szabatem, to nie będzie ci wolno wykonywać pracy według twojej woli, ale tylko taką, która jest absolutnie niezbędna dla twojego przetrwania.

Gaon z Wilna

"I obozował tam Izrael naprzeciw góry"

Parszat Jitro,
Szemot (Księga Wyjścia) 19:2

Budowanie dla przyszłości 

W czasie budowania Wieży Babel, kiedy cały świat zbuntował się przeciwko Ha-Szem i ludzie usiłowali zbudować miasto i wieżę, która miała sięgnąć Niebios, Ha-Szem spowodował, że jedni nie byli w stanie rozumieć języka innych, a więc ich plan nie powiódł się. Dlaczego Ha-Szem wybrał jako sposób nie dopuszczenia do realizacji ich planów właśnie pomieszanie ich języków? Czy nie mógł On sprawić, żeby plan nie powiódł się w jakiś prostszy sposób? Z całą pewnością nie byłaby to ostatnia budowla, która nie doczekała się realizacji z powodu błędów w projektowaniu czy też nieodpowiedniego wykonawstwa! Dawanie Tory na Synaju było orzeczone w absolutnej jedności Narodu Żydowskiego. Tak jak Ha-Szem jest Jeden, również i Jego Tora jest od Niego nieodłączna. Tak więc otrzymywanie Tory musiało być dokonane w doskonałej jedności. Tylko pod Górą Synaj Naród Żydowski był zjednoczony - jak jeden człowiek z jednym sercem. Pokolenie, które budowało wieżę Babel - pomimo wszystkich swoich błędów - miało jedną pozytywną cechę. - jedność. Ha-Szem mógłby po prostu zniweczyć ich plany, ale to oznaczałoby niechybnie , że złamałby On władzę jedności w Stworzeniu. Jednakże Ha-Szem nie chciał złamać władzy jedności w Stworzeniu, ponieważ wiedział, że wiele pokoleń póĽniej Naród Żydowski będzie miał otrzymać Torę, a nie będzie on zdolny ją otrzymać w żaden inny sposób, jak tylko dzięki doskonałej jedności.

Według Rasziego