<-- Powrót
 

r. Mosze ben Majmon

urodzony w Kordobie, Hiszpania, 1135 zmarł w Kairze, Egipt, 1204 Popularnie zwany "Rambam" (co jest akronim złożony pierwszych liter słów jego imienia) i Majmonides
(co po grecku oznacza "syn Majmona")
Halachista, komentator, filozof.

Nota biograficzna

Pierwsze nauki Tory Rabam odebrał od swojego ojca, znanego uczonego, wywodzącego swój ród od Jehudy Ha-Nasi, redaktora Miszny, i od króla Dawida. Kiedy Rambam miał trzynaście lat, jego rodzinne miasto Kordoba została opanowana przez Almohadów fanatyczną sektę muzułmańską.

Rodzina Rambama została zmuszona do ucieczki, potem przez dwanaście lat przenosiła się z jednej miejscowości do drugiej, aż w końcu osiedliła się w Fezie w Maroku. W 1165 roku Rambam osiedlił się w Kairze, gdzie znalazł schronienie i religijną wolność. Mając 23 lata Rambam rozpoczął pisać w języku arabskim komentarz "Perusz Ha-Misznajot" do Miszny. Umieszczony on później został w wileńskim wydaniu Talmudu. Dzieło to zawiera analizę każdej miszny, będąc tak jakby wstępem wyjaśniającym podstawowe zasady judaizmu.

Filozoficzna rozprawa Rambama, będąca wstępem do traktatu "Berachot", znana jest jako "Szmone Perakim ->" (Osiem rozdziałów). Dotyczy ona dolegliwości i leczenia ludzkiej duszy, prorokowania, nagrody i kary, wolnej woli, a także zasady "złotego środka". W komentarzu do pierwszego wiersza dziesiątego rozdziału traktatu "Sanhedryn" określił trzynaście najważniejszych zasad judaizmu. ->

Kiedy jego brat Dawid, który utrzymywał finansowo całą rodzinę, zatonął na morzu, Rambam zaczął studiować medycynę i stał się znamienitym lekarzem. Został on mianowany lekarzem na dworze sułtana Saladyna. Używał wówczas swoich wpływów, aby pomagać innym Żydom.

Około 1170 roku Rambam rozpoczął pisać swoje monumentalne dzieło "Miszne Tora", kompendium całego żydowskiego Prawa, wynikającego z Talmudu i dzieł Gaonów. Dzieło to składa się z czternastu części i jest także nazywane "Jad Ha-Chazaka" ("jad" pisze się po hebrajsku tak samo, jak liczbę 14, jest to zatem aluzja do czternastu części tego dzieła). W skrócie często nazywa się je Jad albo po prostu "Rambam". Zakończone w roku 1180, napisane zostało w klarownej i zwięzłej hebrajszczyźnie. Było to pierwsza wyczerpująca kodyfikacja wszystkich praw Tory.

Zawiera zarówno prawa do bezpośredniego zastosowania, takie jak np. prawa związane z Szabatem i czystością rodzinną, jak i prawa odnoszące się do Ery Mesjańskiej, takie jak prawa służby świątynnej i ofiar. Jednak "Miszne Tora" nie jest wcale suchą, prawniczą księgą ustaw i rozporządzeń. Zawarte w niej przepisy przeplatają się z etyczną intuicją i filozoficzną nauką, które dają im żywotność i duchowość. Jej zasięg jest tak rozległy, że nie dorównało jej ani nie przekroczyło żadne inne dzieło. Rambam nie wymienia źródeł, na których się opierał.

Z tego powodu powstał później cały szereg komentarzy, które starają się ustalić, z jakich informacji wynikają jego przepisy. "Miszne Tora" Rambama zdobyła od razy olbrzymią sławę. Stała się ona najbardziej miarodajnym dziełem halachicznym. Świadczy o tym fakt, iż napisano do niej 325 komentarzy. Przez stulecia nie było napisano ani jednej takiej talmudycznej rozprawy, która nie omawiałaby orzeczeń prawnych wynikających z "Miszne Tora".

Napisane w języku arabskim dzieło "Sefer Ha-Micwot" Rambama wylicza i wyjaśnia 613 przykazań Tory.

W 1185 roku Rambam napisał swoje najważniejsze dzieło filozoficzne:
"More Newuchi ->", (Przewodnik dla błądzących-> ), napisane w języku arabskim i przetłumaczone na język hebrajski przez Szmuela ibn Tibbona. Adresowane jest ono do człowieka, który jest zbity z tropu, dostrzegającm sprzeczność pomiędzy naukami Tory i filozofią Arystotelesa. Rambam pokazuje, że nie ma żadnego konfliktu pomiędzy nimi - jeśli tylko ich podstawy są właściwie rozumiane i interpretowane. Książka ta stała się później przyczyną ostrej kontrowersji. Rabin Szlomo z Montpelier w Prowansji, do którego dołączyło się wielu innych uczonych, przeciwstawił się studiowaniu filozofii w ogólności i "More Newuchi ->" w szczególności. Pomimo ostrości sporu, Rambam zawsze był niepodważalnym autorytetem w zakresie Tory. Jego najwyższa pozycja wśród żydowskich uczonych najlepiej wyrażona została w słynnej sentencji wyrytej na jego grobie: "Od Mojżesza (Mosze Rabejnu) do Mojżesza (Rambama) nie powstał taki Mojżesz [nie było drugiego takiego Mojżesza]".

Fragment z "Iggeret Tejman", słynnego listu Rambama do Żydów w Jemenie, którzy byli wówczas prześladowani z powodu ich żydowskiej religii. Te słowa otuchy miały ich natchnąć do pozostawania wiernymi swojej wierze

Pamiętajcie, moi bracia, o tym wielkim, z niczym innym nie porównywalnym i wyjątkowym historycznym wydarzeniu, które udowodnione jest najlepszym świadectwem. Nigdy bowiem przedtem ani potem cały naród nie był świadkiem objawienia od Boga i nie widział Jego chwały.

Celem [tego objawienia] było umocnienie nas w naszej wierze, tak aby nic nie mogło jej zmienić, i wzniesienie jej na taki poziom pewności, który nas podtrzymuje w tych trudnych czasach okrutnego prześladowania i bezwzględnej tyranii, albowiem napisano: "Bóg przybył po to, aby was doświadczyć" (Księga Wyjścia 20, 20). Tora oznacza, że Bóg objawił się tobie po to, aby dać ci siłę do przetrzymania wszystkich prób w przyszłości.

Nie popełniaj więc błędów i nie zbaczaj z drogi, bądź pewien swojej religii i zachowaj swoją wiarę i jej obowiązki.